حشره کش فنیتروتیون شیمی کشاورز | بطری ۱ لیتری

فنیتروتیون از خانواده ارگانوفسفره‌ها است. این سم با ورود به بدن حشره، آنزیم «استیل کولین استراز» را در سیناپس‌های عصبی مهار می‌کند. با از کار افتادن این آنزیم، پیام‌های عصبی به صورت پی‌درپی و غیرقابل کنترل ارسال می‌شوند که منجر به تشنج، فلج شدن اندام‌های تنفسی و در نهایت مرگ سریع آفت می‌گردد.

خیر. فنیتروتیون یک سم «غیرسیستمیک» است، به این معنی که وارد جریان شیره گیاهی (آوندها) نشده و به سایر قسمت‌های گیاه منتقل نمی‌شود. اما دارای خاصیت «نفوذی» (Translaminar) خوبی است؛ یعنی می‌تواند از سطح رویی برگ نفوذ کرده و به سطح پایینی برسد و آفاتی (مثل شته‌ها) که در زیر برگ پنهان شده‌اند را نابود کند.

برای کنترل سن گندم، سم‌پاشی در دو مقطع توصیه می‌شود: مرحله اول مبارزه با «سن مادر» در اوایل بهار (زمانی که سن‌ها از اماکن زمستان‌گذران به مزارع ریزش می‌کنند) و مرحله دوم مبارزه با «پوره‌های سن» (در سنین ۲ و ۳ پورگی). تعیین دقیق این زمان نیازمند تورزنی مزرعه و مشورت با کارشناسان جهاد کشاورزی منطقه است.

از نظر شیمیایی، ترکیبات ارگانوفسفره در محیط‌های قلیایی (pH بالای ۷.۵) به سرعت دچار پدیده‌ای به نام «هیدرولیز قلیایی» می‌شوند. در این حالت، مولکول سم متلاشی شده و ماده مؤثره آن به طور کامل خاصیت حشره‌کشی خود را از دست می‌دهد. بنابراین اختلاط آن با سموم مسی، گوگرد آهکی و صابون‌های قلیایی باعث بی‌اثر شدن کامل سم‌پاشی خواهد شد.

پایروتیروئیدها (مانند دلتامترین) اثر ضربه‌ای بسیار شدیدی دارند اما معمولاً دوام آن‌ها روی برگ کوتاه است و روی برخی آفات مقاومت ایجاد کرده‌اند. فنیتروتیون (ارگانوفسفره) مکانیسم اثر متفاوتی دارد، دوام آن روی برگ برای کنترل آفات مکنده طولانی‌تر است و خاصیت نفوذی (ترانسلامینار) بهتری نسبت به بیشتر پایروتیروئیدها دارد که برای کنترل آفات پنهان درون تاج درخت یا سن گندم بسیار کارآمدتر است.